60 نەشە جىل بويى 30 نەشە بالاعا مەيىر ماحابباتتىن ارناعان ۇلى انا

作者:     发布日期:2018/1/8     点击数:81

ەرىكتى ءتىلشى حالىق گازەتىنەن ياڭ ميىڭ پاڭ، ارداق حابارلايدى. قازاق ۇلتى مالشىلارىندا قىستاۋلىق دەگەن وتار بار، ول جەردىڭ بوران شاشىنى از، تاۋلى اڭعارلى ويپات بولىپ قىسى ءبىرشاما جىلى بولعاندىقتان قىستا  مالدى قىستان امان وتكىزۋ ءۇشىن تاپتىرمايتىن ورىن. ال جايلاۋ دەگەنىمىز  توپىراعى قۇنارلى  سۋى تۇنىق شۇبى شۇيگىن اۋاسى بىرشاما سالقىن ، جازدا مالدى سەمىرتىپ باعۋعا تاپتىرمايتىن جەر.

 شينجياڭ التاي قالاسى 1-فەرما قىزىلتاس بولىمشە فەرماسىندا دا ءبىر ”مەيىرلى وتار” بار. ول قازاق ۇلتىنداعى يىسقان بۇلەكباي قىزىنىڭ سەمياسى ەدى.

سوناۋ 60-جىلداردان بەرى، ىلگەرىندى-كەيىندى حانزۋ، قازاق ،مۇڭعۇل، ۇيعۇر سىندى تۇرت ۇلىتتان 30 نەشە بالا ونىڭ ۇيىنە جاتىپ وقپ، ەرجەتپ ول كىسىنىڭ ماپەلەۋىنە يە بولدى.

بۇگىنىگى كۇندە ول قارتتىڭ بالالارى ەرجەتىپ،نەمەرە، شۇبەرەلەرمەن جىينى 128ادامعا جەتكەن. ولار يسقان قارتتى اپا دەپ شاقىراتىن.(قاراق تىلى بوينشا ايتقاندا اجە دەگەن ماعىندا).

16 -قاراشا العاشقى قاردان كەيىن، التاي شۇلەن شۋاعىن شاشتى، تىلشىلەر سوناۋ ۇرىمجىدەن بىر كەش پويەزبەن “قارت اپا ”يسقانىڭ  مەيىرىنەن ورناعان” مەيىرلى وتارعا”كەلىپ جەتتى، ول كىسىنىڭ مەيىر سۇيسپەنشىلىگىنە بولەندى.

 يىسقان قارت تىلشىگە بەس جاس مولشەرىندە اكەسى قايتىس بولعانى، ول كەزدە اعاسىدا ارەڭ 8 جاستا ەدى. شەشەسى جالعىز اعايىندى ەكەۋىن باعىپ  تارعالاڭ  تاعدىردىڭ تاۋقىمەتىنە  تۇزە جۇرىپ بىزدى ەرجەتكىزدى.  ول كەزدەگى تۇرمىسمىز وتە ناشار ەدى، ماڭىمىزداعى مالشىلار  ۇنەمى بىزدىڭ ۇيگە  كومەكتەسىپ كەلەتىن، ول كەزدە بىر جاپىراق نان، ءبىرشەلەك ءسۇت، بىر  شىنى كۇرىش سىندى ازعانداي نارسە بوسادا بارلعىدا يىسقان  قارتىڭ ەسىنە ساقتاپ كەلگەن، ونىڭ  اق كوڭىل سىتق ىقلاسىندا وسى وڭىر مەن مالشىلاردىڭ ونى باعىپ قاققانى ەسىنە ورالعانىن ايتا كەتتى.  يا اپامىزدىڭ مەيىرىن مەندا جەتكىزىپ بولا الاتىن ەمەسپىن .

 التايدىڭ قىسى ۇزاق ءارى قاتتى سۋىق بولادى، تەرەزەدەن سىرتقا قاراساڭىز اق مامىق قار جەر بەتتىن قىمتاپ تاستاعان، ۇيدەگى مەشتىڭ تۇبىندە قاتارلاسىپ ۇيقتاپ جاتقان 10نەشە بالا، بىرەۋلەرنىڭ اياعى كۇرپەدەن شىعىپ قالعان، انە ولار ۇزىن تۇرالاربولۋى كەرەك، بىرنەشەۋلەرى ەرەگى ايتقاندى جاقسى كۇرەتىن ەدى.

 بىيل 63 جاسقا كەلگەن ۇيعۇر اقساقال نۇرتاي ابدىقادىر ۇلى تىلشىگە مىنا ءءبىر تاماشا بەينەنى بايانداي سۋرەتتەدى.

سول جىلدارى نۇرتاي تۇڭعىش يىسقانىڭ وتباسىنا كەلگەن، وسى مەيىردىڭ 60 نەشە جىلدار  بۇيى جالعاسىپ كەلگەندىگنىڭ  كۋاسى بولعان ايتتى.

1956-جىلى ول ەندى عانا 2 جاسقا تولعان كەزىندە نۇرتايدىڭ شەشەسى قاتتى  ناۋقاسقا شالدىعىپ بالالارىنا قاراي الماي قالادى، اكەسى بولسا وتاردا مال باعاتىندىقتان ونى قاسىنا الىپ كەتۋگە  كەلمەيتىن. بۇل احۋالدان حابار تاپقان يسىقان  نۇرتايدىڭ شەشەسىنە  سەن الاڭسىز بول ، مەنىڭ بالالارىم نە  كۇرسە سونى كۇرەدى، اش قالتىرماسىپن دەپ ونى ۇيىنە ەرتىپ كەلىپ ،ۇز بالالارمەن قۇسىپ باعادى.اپامىز ءبىزدى ەش ۋاقىت تاماقتان تارىقتىرمادى، نان جوق كەزدە نانىڭ قوقىمىن سۇتكە شىلاپ بەرەتىن ۇتە ءداندى ەدى دەپ نۇراتاي سول شاقتاردى ەسكە الىپ ەرىكسىز كۇزىنە ىستىق جاس الدى.

1960-جىلدارى يىسقان سەمياسىنىڭ قاسىندا  بىردەن بىر مەكتەپ بار بولاتىن.سوندان باستاپ  مالشىلار بالالارىن وقىتۋ ۇشىن يىسقاندى ىزدەپ كەلىپ ۇيىنە بالالارىن جاتقىزىپ  وقىتۋدىن ۇتىنەتىن، ۇنەمى وتارداعى  مالشىلار بالالارنىڭ وقۋىنا شارت جاعداي ازىرلەپ بەرە المايتىن،بىراق ولار تەك يسىقانعا عانا سۇيەنىپ بالالارىن وقىتا الاتىن ەدى .

  ەرەنگۇل تۇرسىنبەك قىزى سول جىلدارداعى  اپامىز اكە شەشەمە ريزالىعىن بەرىپ مەنى ۇيىنە جاتقىزىپ وقۋىما بولاتىن باس تارتپاعانىنا شەكسىز ريزامىن دەدى .

1981 -جىلى  باستاۋىشتى بىتىرگەن سوڭ، ورتاۋ مەكتەپتى يىسقان  قارتىڭ ۇينە كەلىپ جاتىپ وقىدىم، وسى ۇش جىلدا ارەڭ ءۇش  رەت عانا ۇيگە قايتتىم. ۇيكەنى اكە-شەشەم وتاردا مال باعاتىندىقتان وتە الىس ەدى، اتپەن ەكى كۇندە ارەڭ جەتەمىز، قىستا قار قالىڭ بولعاندىقتان تەك عانا جازدىق دەمالستا عانا ۇيگە قايتا الاتىمىن دەپءۇش جىلدى بىر كۇنگىدەي وتكىزىپ، 1983-جىلى ەرەنگۇل ورتالاۋدى تامامداپ التاي قالاسىندا ورتا تەحنيكوم مەكتەپكە قابىلداندى.

سول جىلدارى اپامىزدىڭ مەنى جاتقىىزىپ وقىتىپ،مەنىڭ تىرشىلىگمە ۇلكەن ۇراي جاراتىپ بەرگەنىنە، ول كىسنىڭ ىستىق ىقىلاسىن مەن ماڭگى وتەپ بولا المايمىن دەدى، ازىر التاي قالاسى 1-فەرما قىزىلتاس بولىمشە فەرمانىڭ ورىنباسار فەرما باستىعى بولىپ ىستەپ جاتقانىن ايتا كەتتى.

“شەشەم ايتاتىن بارىڭ بىردەي دەپ”

ىمىرت ۇيرىلىپ، بالالاردىڭ بارلعى تۇنگى ۇيقىعا شومعان كەزدە، يىسقان كاراسىن شامنىڭ تۇبىندە قولىنا ينە جىبىن الىپ، بالالاردىڭ جىرتىعىن بۇتىندەپ وتىرۋشى ەدى. ۇلىتاراق سىريتىن....   مەنىڭ ەسىمدە قالۋىنشا ماعان ەرەكشە اسەر ەتكەنى مەن تۋىلعاندا ۇيدە 20عا تارتا بالا بارەكەن.مەن ءار كۇنى سول بالالارمەن بىرگە تاماقتانىپ،بىرگە ويناپ، مەكتەپكەدە بىرگە باراتىنبىز، قايسىمىز بىرگە تۋىسقان ەكەنىمىزدە بىىلمەيتىنبىز. ولاردىڭ بارلعى بىزدىڭ ۇيدە جاتىپ وقىيتىن بالالار ەدى يىسقانىڭ ۇلى مۇقىيت تەنجەقان ۇلى.

“سەندەردىڭ بارىڭ بىردەي” دەيتىن مىنە بۇل يىسقانىڭ ۇنەمى مۇقىيقا ايتاتىن سۇزى،يىسقان ۇزىندە وسىلاي ستەيتىن ،كەي كەزدەرى وزنىڭ بالالارىنان دا ارتىق كۇرەتىن ، باسقالاردىڭ بالاسىنا بۇيرەگى بۇرىلىپ تۇراتىن دا  ءانە سول شەشە ەدى، ۇيدە بالالا كوپ بولعان سوڭ ،اندا ساندا تۇبەلەسپتە قالاتىنبىز،سول كەزدە شەشەم الدىمەن ماعان تاربيە جۇرگىزەتىن،ولاردىڭ اتا -اناسى السى وتاردا ۇيلەرىن ساعىنىپ ءارەڭ جۇر ،اعا بولعان سوڭ ولاردى ايالاۋىڭ كەرەك ەمەسپە دەيتىن.

1985-جىلى يىسقانىڭ جولداسى قايتس بولدى، ول جالعىز ۇزى وسى “ مەيىرلى وتارعا” تىرەك بولدى، كىشى ۇلى ەسبولات تەنجاقان ۇلى مەن مۇڭعۇل بالا بۇرىنجاپ ورتالاۋدا بىر وقىيتىن ساباقتاس ەدى ،ۇيىندە قارايلاساتىن ادامى بولماعان سوڭ شەشەم ونىدا ۇيگە ەرتىپ كەلىپ جاتقىزدىپ ۇز ۇلىنداي كۇرىپ قارايلاستى،بۇرىنجاپ پەن ەسبولات ءار كۇنى بىرگە مەكتەپكە بىرگە بارىپ، بىرگە كەلەتىن، تانىمايتىندار ول ەكەۋىن اعايندى دەپتە قالاتىن ەدى ەسبۇلات.

 1997_جىلى بۇرىنجاپ ەڭ العاش ولاردىڭ ۇيىنەن كەلگەن كەزدە وتە ۇيالشاق ەدى، باستابىندا بىزبەن بىرگە تاماق ىشۋدەندە قىسىلاتىن،سودان بۇنى شەشەم بايقاپ ،ءار كۇنى ۇزى جاتاتىن ۇيگە تاماعىن بۇلەك سالىپ اپارىپ بەرەتىن،سودان كەيىن بۇرىنجاپتا بىرتىندەپ ۇيرلەسىپ كەتتى.

2000-جىلى بۇرىنجاپتا قالادان وقىيتىن بولعانسوڭ  كەتەرىندە شەشەم ارنايى بىر كۇرپە جاساپ بەردى، بۇگىنگە دەيىن 17 جىل ۋاقىت وتە شىقتى ،بىراق سول كۇرپپە ءالى كۇنگە دەيىن بۇرىنجاپتىڭ ۇيىندە جىيناۋلى تۇر،ول بۇل كۇرپەنى كۇرسەم يىسقان اپامنىڭ ۇيندە تۇرعانداعى ءۇش جىلدىق تاماشا ساتتەردى ەسكە الامىن دەدى.

ونىڭ “مەيىرلى وتارى”تاعى دا بىر كونە كۇرشنى مەيىرلەندىردى

ءار كۇنى تاڭ سارىندەن يسىقان ورنىنان تۇرىپ ،سىيرلارىن ساۋىپ  ، ۇيىن جىيناستىراتىن.. جەرگە جارىق تۇسپەستەن بۇرىن ،كومىر قىيرشىقتارىن اكەلىپ شاي قايناتىپ ،تاڭەرتەڭگى استى ازىرلەيتىن، تۇسكى بالالاردىڭ تاماعىن بەرىپ ولاردى مەكتەپتەرىنە جۇنەلكەنسوڭ،ول تاعى اتىزعا بارىپ جۇمىس ىستەيتىن.... مىنە بۇل يىسقانىڭ حانزۋ كۇرشسىعنىڭ ءار كۇنى كۇرىپ كەلەجاتقان ىستەرى ەدى.

-1967جلى بىر رەتكى تاسقىن سۋدىڭ سەبەبىنەن،  حى گۇي حۋا يىسقانمەن تىپتىدە تەرەڭ دوستىق ورناتتى. سول جىلى يۇل ايندا ،قار ەرىپ تاسقىن سۋ ەرتىس ۇزەن نىڭ ارناسىنا اسىردى،

حى گۇي حۋا ەرلى زايىپتى ەكەۋى   سۇزسىز ۇندىرىس اتىرەتىندەگى مالداردى تەز ارادا جايلاۋعا كۇشىرىپ كەرەك بولدى .”سول كەزدە ءبىزدىڭ ۇنە بۇيىمىز سۋعا مالشىنعان، قۇشاعىمدا كۇتەرگەن ەكى جاستىق بالام بار ەدى ”ءارى توڭىپ ءارى اشىعىپ كەتكەن ەدىك. سول شاقتا  جاعاداعى يىسقانعا ولار قولىن بۇلعاپ ،ۇيدەرىڭدە نان بارما دەپ حى گۇي حۋا داۋىستاپ ايعايلاپ ەدى . يىسقان ولارعا بار بار قايناعان دايار شايدا بار كەلىڭدەر دەپ كۇشىپ كەلە جاتقاندارعا ىستىق لەبىز بىلدىردى .

سودان بىز اسەرلەنىپ سۋدان كەسىپ ۇتىتىك ،سول ۇيدەن ىشىپ جەپ قارىندى تويعىزعان سوڭ ۇيقتاعان قالپى ەكىنشى كۇنى تاڭەرتەڭ بىراق تۇرىپتىق، سودان كەيىن ەكى وتباسى قويۋ ارالاسىپ كەتتىك،حى گۇي حۋا قاربالاس كەزدە ۇيندەگى تۇرت بالاسى يىسقانىڭ ۇينە بارىپ تاماقتانا سالاتىن،يىسقان ۇلگىرىپ قايتا الماعان كەزدە حى گۇي حۋا عا  ۇينە بارىپ ۇيندەگى قورالى جانىڭ  تاماعىن ىستەپ بەرە سالۋدى  تاپسىرىپ كەتە بەرەتىن.

بالالاردىڭ وقۋعا كەتكەندە ،مەن يىسقانىڭ ۇينە باراتىمىن، ونىمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ، بىرجاعىنان بالالاردى  اڭگىمەلەگەندە ،ول ەشقاشان مەن قىينالدىم دەپ ايتىپ كۇرمەدى، يىسقانىڭ جولداسى قايتىس بولعان سول جىلدارى،سول ۇيدىڭ  ارقا تىرەر سۇيەنشى بولدى،وڭاي ەمەس ،ۇزى توعىز بالاسىن باعىپ قاعۋدان سىرىت مالشىلاردىڭدا بالاسىن كومەكتەسىپ قارايلاستى،وڭاي ەمەس،وسى جەرگە كەلگەندە حى گۇي حۋا اۋىر كۇرسىندى،جانىندا وتىرعان يىسقان  كۇنە كۇرشىسىنىڭ يىعىنان اقىرىن عانا  قاعىپ قويىپ ،بارىدە ۇتكەن ىستەر عوي دەپ كۇلدى.

حى گۇي حۋا ودان ەندى نە ارمانىڭ بار دەپ سۇراعاندا ،قازىر مەنىڭ بالالارمنىڭ بارى ءار كاسىپ،ءار سالادا قوعامعا ۇز ۇلەستەرىن قۇسىپ جاتىر،ولاردىڭ  بارلعى جاقسى تۇرمىس كەشىرىپ جاتىقان سوڭ مەندە ريزامىن دەدى 87 جاستاعى قارت يىسقان كۇلە سۇيلەپ.

 التايدىڭ قىسى ەرتە كەلەدى، تەرەزەدەن سىرتقا قاراساپ اق مامىق قار قىمتاپ جاتقان بايتاق دالا،بىراق يىسقانىڭ “ مەيىلى وتارى،كوكتەم شۋاعىنداي مەيىرلى ەدى .التاي قالاسى 1-فەرما پارتكوم سەكىراتتارى،فەرما باستىعى ۇي شياۋ حۋا  قارت اجەي يىسقان ۇلىتتار ىنتىماعىن ۇز كۇز قاراشىعداي ايالاپ،باسقالارعا كۇمەكتەسۋدى قۋانش ساناپ كەلگەن قاسيەتى، بۇكىل فەرمامىزدىڭ جاقسى القاۋىنا يە بولدى دەدى».

( اۋدارعان  باقىتنۇر ونەرقان قىزى ) التاي قالالىق رۋحاني وركەنيەت كەڭسەسى 18097521330

上一篇:ءار ۇلت جۇرتشىلى…  下一篇: